تداوم اشه در فرهنگ پس از اسلام

چکیده

در مبانی هستی شناسی و انسان شناسی، فلسفه ایرانی نظمی یکپارچه تمامی کیهان را در بر گرفته است. این نظم با عنوان " اشه" دارای سویه‌های مختلفی است و همه هستی را در تمامی ابعاد مادی و فرامادی در حرکت مداوم و جهت دار مدیریت می‌کند. آنچه نگارنده در این پژوهش در پی آن است اینکه گسترۀ معنایی اشه در اوستا چگونه تعریف شده و نمود آن در اندیشه ایرانیان به چه شکل است و با واکاوی آثار و آرای فرهنگی و باورمندی ایرانیان در منابع ایرانی – اسلامی و پیشتر از آن، رد پای اشه را بعنوان یک باور دینی در هنجارها و آئین­های فرهنگی دریابیم. از اینرو در این پژوهش با لحاظ این مفروض که بسیاری از باورها و خویشکاری‌های ایرانیان ریشه در معنای حقیقی اشه بعنوان چارچوبه تفکر معنوی ایرانی و هستی شناختی آن دارد و سعی شده ریشه باورهای سیاسی، فردی و اجتماعی را که از اندیشه اشه باور ایرانیان باستان و زردشتیان ساطع شده را با روش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر تجربه تفسیری تبیین نماییم.