دلائل و زمینه‌های شکست شورش بابيه در مازندران از منظر تاريخنگاري بهائي

نویسندگان

  • امامعلی شعبانی دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0002-0166-5069
  • مهجوبه حیدری چراتی کارشناسی ارشد، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0003-5778-5670

کلمات کلیدی:

شورش بابیه, مازندران, تاریخنگاری بهائی

چکیده

علل شکست شورش بابيه در مازندران از مناظر مختلف تاريخنگاري بدان نگريسته شده است. تاريخنگاري عصر قاجاريه، پهلوي، جمهوري اسلامي از یکسو و نیز تاریخنگاری داخلي و خارجي هر کدام از منظري بدان پرداخته اند. ليکن نوع تاريخنگاري فرقه بهائيت که خود ارتباط تنگاتنگي با فرقه بابيت دارد، علیرغم اهمیت و موضوعیت، تا کنون به عنوان يک پژوهش مستقل اساسا مورد توجه قرار نگرفته است. لذا پژوهش با طرح  اين پرسش بنيادين که تاريخنگاري بهائيت چه تحلیلی از شکست شورش فرقه بابيه در مازندران عصر قاجاریه دارد؟ به روش توصیفی- تحليلي و با رجوع به مهمترين پژوهشهاي منتسب به جریان تاریخنگاری بهایی دريافته است که به لحاظ سیاسی؛ اختلافات داخلی، عدم بلوغ سياسي-اجتماعي جامعه، پناهندگی برخی از بابیان به قوای دولتی توام با افشای وضعیت بابیان، مبارزه با دو جناح دولتیان و علمای مذهبی، فتاوی جهادی علماء و نیز تهدید مردم عادی در استنکاف از عمل به این فتواها، همراهی علماء و طلاب با قوای دولتی در این شکست اثرگذار بوده است. همچنین تاریخنگاری بهائیت معتقد است که عدم توازن به لحاظ عِدّه و عُدّه، فقدان آموزش نظامی بابیان، ممانعت از پیوستن مردم و پیروان بابیه در قلعه و به دلیل مسدود کردن تمام راهها توسط نیروهای مهاجم، استحکامات نه چندان مناسب قلعه، برخورداری قوای دولتی از توپخانه، ورود حدود ده تا دوازده هزار نفر سرباز دولتی و داوطلب در روزهای پایانی نبرد و وجود استحکامات نظامي براي قواي دولتي به عنوان علل نظامی شکست شورش بیان شده است. ضمن آن که سعی بر القاء رویکرد دفاعی و نه تهاجمی در برخی از روایتهای تاریخنگاری بهائی به عنوان عامل شکست قابل ردیابی است. در بعد اجتماعي-مذهبي تضادهاي بنيادين بين علماي شيعي و در مباحث مختلف مذهبي، در کنار نوع تعاملات با قدرت و سياست و در نتيجه حضور پر رنگ علماي مخالف بابيت در تحريک و تهييج عمومي عامل مهمي قلمداد شده است. از منظر اقتصادی نیز‌ طولانی شدن محاصره، ممانعت از امدادرسانی به بابیان، اتمام آذوقه و بستن آب به روی بابیان توسط نیروهای مهاجم بیان گردید. 

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

بیوگرافی نویسندگان

مراجع

Adamiyat, F. (1982). Amir Kabir and Iran. Kharazmi.

Afnan, A. (1999). Four Historical Treatises on Tahereh Qurrat al-Ayn. Asr-e Jadid Institute.

Ahdieh, H. (2019). Tahereh.

Amanat, A. (2004). Pivot of the Universe. Mehregan.

Amanat, A. (2011). The Historical Roots of Anti-Bahai Sentiment in Iran. In F. Vahman (Ed.), The Bahais of Iran: A Historical-Sociological Study. Baran.

Etezad al-Saltaneh, A. M. (1983). The Babi Sedition. Babak.

Forouzesh, S. (2017). The Composition and Social Origins of the Babi Rebels with Emphasis on the Babi Uprising in Mazandaran, 1264-1265 AH. History Research Journal, 12(46), 63-82.

Golpayegani, M. A. A New History. United States: University of Michigan.

Johnson, L. (1994). His Honor Quddus. Image International.

Kashani, M. J. (1949). Nuqtat al-Kaf: The History of the Emergence of the Bab and the Events of the First Eight Years of the Babi Era. Brill Press.

Mazandarani, M. A., & Fazel, M. Zuhur al-Haqq (Vol. 2).

Mirza Shirazi, L. Untitled History: A History of the Events of Mazandaran. London: Afnan Library.

Modarresi Chahardehi, M. (1972). Shaykhism and Babism. Foroughi.

Mohammad Hosseini, N. (1995). His Holiness the Bab: His Life, Works, and the Principles of the Companions of the Divine Covenant. Bahai Studies Institute.

Nazif, S. (2021). The Babis and Naser al-Din Shah. Literature Club.

Nikousefat, S. (2009). Repression and Mass Killing of Religious Dissidents in Iran (Vol. 1). Payam.

Sabahi, M. (2019). The Bab Is the Future of Iran. Aasoo Notebooks: The Bab Two Hundred Years Later(1).

Sadeghi Pari, M. (2018). A Critique of Bahai Historiography. Fifteenth of Khordad Quarterly, 15(55), 133-145.

Sepehr, M. T. (1998). Nasekh al-Tavarikh (Vol. 1, 3). Asatir.

Shamim, A. A. (2008). Iran during the Qajar Dynasty. Behzad.

Vahman, F. (2009). One Hundred and Sixty Years of Struggle against the Bahai Faith. Asr-e Jadid.

Zabihi Moghadam, S. (2002). The Incident of Shaykh Tabarsi Fort. Asr-e Jadid.

Zarandi, N. Matali al-Anwar.

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

پژوهشی

نحوه استناد به مقاله

شعبانی ا., & حیدری چراتی م. (1405). دلائل و زمینه‌های شکست شورش بابيه در مازندران از منظر تاريخنگاري بهائي. مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران, 1-17. https://www.journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/view/524