بررسی زندگی و دلایل رانده شدن ابوالفتح بستی از دربار سلطان محمود غزنوی

چکیده

ابوالفتح علی بن محمد بستی (تولد ۳۳۵ – ۳۳۰- وفات ۴۰۰ یا ۴۰۱ ق) از شاعران و منشیان و ادیبان بزرگ سده چهارم هجری است. در زادگاهش، از محضر بزرگانی چون ابن حبّان بستی (متوفی۳۵۴ ق) کسب علم کرد و در جوانی به دربار امیر بست بای توز راه یافت و وزارت او را عهده دار شد. پس از فتح شهر به دست سبکتگین (سال ۳۶۷ ق) در سلک نزدیکان وی در آمد و مسئولیت دیوان انشاء وی را عهده دار شد. رونق کار وی در اوایل حکومت محمود ۴۲۱) - ۸۹۳ ق) نیز ادامه یافت تا اینکه به دلایلی مورد بی‌مهری سلطان قرار گرفت. سرنوشت او را به ترکستان کشانید و در آنجا از دنیا رفت. دلیل یا دلایل برکناری او چندان روشن نیست، اما از روی شواهد و قرائن می‌توان حدس و گمان‌هایی مطرح کرد. دسیسه‌های مخالفان و حسادت درباریان و دیوانیان در رأس آن‌ها ابوالعباس اسفراینی وزیر، دیدگاه تعصب آلود سلطان و فضای حاکم بر دربار، علائق و اعتقادات بستی و نهایتاً جانبداری از ایلک خان در این سرنوشت مؤثر بوده است.