مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 4 پیاپی 15 1404 04 01 Relationship Between the Judicial System and Social Cohesion in the Seljuk Period with Emphasis on the Reign of Sultan Malik-Shah Seljuk رابطه نظام قضایی با انسجام اجتماعی در دوره سلجوقی با تکیه بر دوران سلطان ملکشاه سلجوقی 1 13 10.61838/kman.jspsich.531 FA آذر جلیلیان استادیار و عضو هیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1403/10/30 With the rise of the Seljuks, the tendency toward centralization in the political structure of the eastern Islamic world intensified. This centralization became particularly evident in the judicial sphere through the prominence of the Dīwān al-Maẓālim during the period of the Great Seljuks, especially under the reign of Malik-Shah. In this regard, the present study examines the influence of the judicial system on the provision of security and social cohesion during a phase of Seljuk political life in which, on the one hand, the tribal Seljuk state, after eliminating regional governments, required social cohesion, and on the other hand, the extensive presence of Turkish tribes as well as social disorder necessitated the assertion of royal authority. The main question addressed is as follows: what was the position of the judicial system, as one of the components of the Seljuk state structure, in establishing social cohesion during the Seljuk period? The hypothesis of the study maintains that, based on the structural-functionalist sociological theory of cohesion, the emergence of the Dīwān al-Maẓālim as one of the pillars of the judicial system and the emphasis placed upon it during this period reflected the concern of the rulers and the Iranian bureaucratic classes for social cohesion, as well as the demonstration of the authority of Seljuk rule in preserving this cohesion within Sunni society against its opponents. با روی کار آمدن سلجوقیان گرایش به سمت تمرکزگرایی در ساختار سیاسی شرق عالم اسلامی بیشتر شد. این تمرکزگرایی در حوزه قضا با برجسته نمودن دیوان مظالم در دوره سلجوقیان بزرگ و به ویژه دوران ملکشاه نمایان است. از این نظر، مساله پژوهش بررسی تأثیر نظام قضایی در تأمین امنیت و انسجام اجتماعی در دورهای از حیات سیاسی سلجوقیان میباشد که از یک طرف دولت قبیلهای سلجوقی با کنار زدن دولتهای منطقه نیاز به یک انسجام اجتماعی داشت و از طرف دیگر حضور گسترده قبایل ترک و نیز نابسامانیهای اجتماعی نیازمند اقتدار سلطنت بود. سوالی که مطرح است؛ جایگاه نظام قضایی به مثابه یکی از اجزای ساختار دولت سلجوقی در انسجام اجتماعی در دوره سلجوقی چگونه بود؟ فرضیه تحقیق اذعان دارد که بر اساس نظریه جامعه شناسی ساختگرا- کارکردگرای انسجامی مطرح شدن دیوان مظالم به عنوان یکی از ارکان نظام قضایی و تأکید بر آن در این دوره نشان از توجه حکام و طبقات دیوانسالار ایرانی بر انسجام اجتماعی و نیز نمایش اقتدار حاکمیت سلجوقی در حفظ این انسجام در جامعه اهل سنت در مقابل مخالفان داشت.

https://www.journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/531/574