مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 5 پیاپی 18 1405 03 01 Economic and Trade Relations between Iran and Syria (2011–2021) روابط اقتصادی و تجاری ایران و سوریه در سال‌های 1390 تا 1400 1 17 10.61838/kman.jspsich.501 FA سلیم کشاورزی گروه علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران میرابراهیم صدیق گروه علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران فخرالدین سلطانی گروه روابط بین الملل، واحد کرج، دانشگاه ازاد اسلامی، کرج، ایران Journal Article 1404/03/17 <p>Iran-Syria relations have long been one of the central pillars of Middle Eastern geopolitics. The political and security ties between the two countries, particularly after the outbreak of the Syrian crisis in 2011, became stronger than ever, with Iran providing extensive political, military, and financial support to Damascus. However, despite such close alignment, economic and trade relations have not advanced proportionally. The purpose of this study is to analyze the reasons for this imbalance and examine the trajectory of Iran-Syria trade between 2011 and 2021. The research employs a descriptive-analytical method based on statistical data, official documents, and reliable sources. Findings indicate that Iran’s exports to Syria during this period mainly consisted of industrial parts, pharmaceuticals, and food products, while imports were limited to goods such as phosphates and agricultural products. These trends were shaped by banking challenges, transport limitations, international sanctions, and the weak knowledge of Syrian market opportunities among Iranian economic actors. Regional competition also demonstrated that countries such as Turkey, China, and the United Arab Emirates have secured larger market shares in Syria and won major reconstruction contracts. Consequently, Iran, despite its extensive political and security investments, has gained fewer economic benefits. The article concludes by proposing key strategies such as establishing a joint bank, developing direct transport lines, strengthening exports of engineering services, and focusing on long-term investments as essential prerequisites for enhancing Iran-Syria economic cooperation.</p> <p>روابط ایران و سوریه در دهه‌های اخیر همواره به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محورهای ژئوپلیتیکی خاورمیانه مطرح بوده است. پیوندهای سیاسی و امنیتی دو کشور، به‌ویژه پس از بحران سوریه در سال ۲۰۱۱، بیش از هر زمان دیگری تقویت شد و ایران با حمایت‌های گسترده سیاسی، نظامی و مالی به یکی از اصلی‌ترین حامیان دمشق تبدیل شد. با این حال، علی‌رغم این سطح از نزدیکی، روابط اقتصادی و تجاری دو کشور رشد متناسبی با روابط سیاسی نداشته است. هدف این پژوهش بررسی چرایی این عدم توازن و تحلیل روند مبادلات تجاری ایران و سوریه در سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ است. روش تحقیق به‌صورت توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر داده‌های آماری، اسناد رسمی و تحلیل منابع معتبر انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد صادرات ایران به سوریه در این بازه عمدتاً شامل قطعات صنعتی، دارو و مواد غذایی بوده و واردات محدود به کالاهایی همچون فسفات و محصولات کشاورزی شده است. این روند تحت‌تأثیر مشکلات بانکی، محدودیت‌های حمل‌ونقل، تحریم‌های بین‌المللی و ضعف شناخت فعالان اقتصادی ایران از بازار سوریه شکل گرفته است. همچنین بررسی رقابت منطقه‌ای نشان داد کشورهایی مانند ترکیه، چین و امارات توانسته‌اند سهم بیشتری از بازار سوریه را تصاحب کنند و پروژه‌های مهم بازسازی به آنها واگذار شود. در نتیجه، ایران با وجود سرمایه‌گذاری‌های سیاسی و امنیتی گسترده، از منافع اقتصادی کمتری برخوردار شده است. این مقاله در پایان راهکارهایی همچون ایجاد بانک مشترک، توسعه خطوط مستقیم حمل‌ونقل، تقویت صادرات خدمات فنی ـ مهندسی و تمرکز بر سرمایه‌گذاری بلندمدت را به‌عنوان الزامات اساسی برای ارتقای روابط اقتصادی ایران و سوریه پیشنهاد می‌دهد.</p> https://www.journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/501/484