مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 4 پیاپی 16 1404 07 17 Natural Disasters: Their Outcomes and Consequences in Qajar-Era Iran حوادث و بلایای طبیعی؛ نتایج و پیامدهای آن در ایران عصر قاجاریه 10.61838/kman.jspsich.381 FA امامعلی شعبانی دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران هادی بیاتی دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران معصومه حاجیان خوشدل کارشناسی ارشد، گروه تاریخ، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران Journal Article 1403 12 01 <p>Natural disasters have an inextricable connection with the history of Iran, serving as catalysts for numerous transformations across various social, economic, and even political dimensions. In this context, the Qajar era (1789–1925) represents a pivotal period in Iranian history that witnessed devastating natural disasters such as floods, hailstorms, snowfalls, extreme cold, and droughts. The central question of this study is: what types of natural disasters occurred during the Qajar period, and what were their outcomes and consequences? Accordingly, this study adopts a historical research design with a descriptive-analytical approach, and the data collection method is based on library and documentary sources. The findings of the study reveal that natural disasters during the Qajar period led to consequences such as population decline, migration, the spread of diseases, and the outbreak of social unrest and insecurity—all of which continuously afflicted Iranian society. Based on historical documentation, governmental and administrative responses to the aftermath of these disasters can be assessed as weak. This ineffectiveness is attributable to authoritarian governance, the state-society divide, self-interest, the absence of crisis management mechanisms, Iran’s geographic and natural conditions, lack of communication infrastructure, and the vastness of the country’s territory.</p> <p>حوادث و بلایای طبیعی با تاریخ ایران پیوند اجتناب‌ناپذیری دارد که خود منشأ بسیاری از تحولات در ابعاد و زمینه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی است. در همین راستا عصر قاجاریه یکی از مقاطع سرنوشت‌ساز تاریخ ایران شمرده می‌شود که خود حوادث و بلایای زیان باری چون سیل، تگرگ، برف، سرما و<strong> </strong>خشک‌سالی را تجربه کرده است. حال مسئله محوری پژوهش آن است که چه حوادث و بلایای طبیعی در دوره قاجار شکل گرفته و نتایج و پیامدهای آن<strong> </strong>چه بوده است؟ بر این اساس، پژوهش حاضر از نوع تاریخی و با شیوه‎ توصیفی تحلیلی بوده و روش گردآوری مطالب آن نیز کتابخانه‎ای و اسنادی است. یافته­های پژوهش حاکی از آن است که حوادث و بلایای طبیعی پیامدهایی چون کاهش جمعیت، مهاجرت، گسترش بیماری­ها و نیز وقوع شورش­های اجتماعی و ناامنی را موجب گردیده که خود همواره جامعه ایرانی را آزار می­داده است. واکنش دولتمردان و<strong> </strong>حکومت نیز نسبت به پیامدهای ناشی از حوادث و بلایای طبیعی را با توجه به مستندات تاریخی می­توان ضعیف ارزیابی نمود که خود به خوی استبدادی، شکاف بین دولت و ملت، منفعت‌طلبی، فقدان مدیریت بحران، وضعیت طبیعی ایران، عدم اطلاع رسانی و به علت بعد مسافت جغرافیای باز می­گردد.</p> https://www.journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/381/445