مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 4 پیاپی 16 1404 07 01 A Comparative Study of the Tabaqat Narratives of Renowned Critics of the Abbasid Era بررسی تطبیقی طبقات نگاری نقادان شهیر عصر عباسی 1 18 10.61838/kman.jspsich.324 FA سیده مریم موسوی دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات عرب، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مرضیه قلی تبار استادیار، گروه زبان و ادبیات عرب، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. سید عطا اله افتخاری استادیار، گروه زبان و ادبیات عرب، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 11 27 <p>Tabaqat narrative is a form of historical compilation and one of the methods of Islamic historiography and geography, considered among the oldest approaches employed by Muslim historians. Analyzing Tabaqat texts across various fields enables researchers to gain insights into the state of science and civilization in the Islamic world at different times and to identify its upward or downward trends. Given the prominence and flourishing of literary criticism during the Abbasid era, the art of Tabaqat narrative witnessed substantial expansion. Prominent Arab narrators and critics engaged in this domain, producing significant works. Accordingly, this study aims to conduct a comparative examination of the Tabaqat narratives of renowned critics of the Abbasid era, focusing on the comparative perspectives of three prominent critics: Ibn Salam, Ibn Qutaybah, and Ibn al-Mu‘tazz. In this comparative endeavor, the researcher examines and analyzes the works of these three renowned literary critics of the Abbasid period, including Tabaqat Fuhul al-Shu‘ara by Ibn Salam, Tabaqat al-Shu‘ara or Al-Shi‘r wa al-Shu‘ara by Ibn Qutaybah, and Tabaqat Shu‘ara al-Muhdathin by the distinguished Ibn al-Mu‘tazz. To achieve this objective, the researcher adopts a descriptive-analytical methodology, utilizing data collected through library studies, articles, and dissertations. The findings of this comparative study reveal shared keywords in Tabaqat narratives from the perspectives of Ibn Salam, Ibn Qutaybah, and Ibn al-Mu‘tazz, including attention to the poet’s innate talent (natural poetic ability), emphasis on aesthetic principles, overlooking certain prominent poets, focus on innovation in themes and new styles, and attention to lengthy poetic meters. Differentiating keywords in their Tabaqat narratives include criteria for selecting poets, methods of grouping poets, focus on poetic purposes, attention to the composition of poems in various meters, emphasis on artistic imagery in selecting poets, and focus on anecdotes and peculiarities in poetry.</p> <p>طبقات نگاری گونه‌ای تألیف تاریخی و از شیوه‌های تاریخ‌نگاری و جغرافی نگاری اسلامی بوده و از کهن‌ترین شیوه‌های مورخان مسلمان بشمار می‌رود. واکاوی کتب طبقات نگاری در زمینه‌های مختلف این امکان را می‌دهد که پژوهشگران بتوانند از وضعیت علم و تمدن جهان اسلام در زمان‌های مختلف آگاهی یافته و سیر صعودی یا نزولی آن را دریابند. در این میان نظر به اهمیت و اوج گیری نقد ادبی در دوره عباسی، بالتبع فن طبقات نگاری گسترش وسیعی پیدا کرد و راویان و منتقدان معروف عربی به این حوزه پرداخته و آثار درخور توجهی ارائه نمودند. از اینرو محقق در تحقیق پیشرو به دنبال بررسی تطبیقی طبقات نگاری نقادان شهیر عصر عباسی (بررسی مقایسه‌ای دیدگاه‌های 3 نقاد معروف: ابن سلام، ابن قتیبه و ابن معتز) می‌باشد. به گونه‌ای که در مسیر چنین تطبیقی، کتب 3 نقاد شهیر ادبی دوره عباسی شامل: طبقات فحول الشعراء اثر ابن سلام، طبقات الشعراء یا «الشعر و الشعراء» اثر ابن قتیبه و طبقات شعراء‌ المحدثین، تألیف‌ ارزنده ابن‌معتز مورد بررسی و واکاوی قرار گرفته‌اند. برای تحقق چنین هدفی، محقق در پژوهش حاضر از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی بهره گرفته و داده‌ها از طریق مطالعه کتابخانه‌ای، مقالات، پایان‌نامه‌ها گردآوری و تجزیه‌وتحلیل شده اند. یافته‌های حاصل از تطبیقات صورت گرفته نشان می‌دهد کلید واژه‌های اشتراکی در خصوص طبقات نگاری از منظر ابن سلام، ابن قتیبه و ابن معتز شامل مواردی چون: توجه به طبع وافر شاعر (مطبوع بودن شاعر)، تاکید بر اصول زیباشناختی، نادیده گرفتن برخی شعرای برجسته، توجه به نوآوری در موضوع و سبک‌های جدید و توجه به اوزان بلند شعری است و کلید واژه‌های افتراقی در خصوص طبقات نگاری از منظر ابن سلام، ابن قتیبه و ابن معتز نیز شامل مواردی چون:معیار گزینش شاعران، چگونگی گروه بندی شعرا، توجه به اغراض شاعران، توجه به سرایش اشعار در بحرهای مختلف، توجه به تصاویر هنری در انتخاب شعرا و توجه به نوادر و طریفه‌ها در شعر است.</p> https://www.journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/324/217