مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 2 پیاپی ۸ 1402 12 21 Ispahbads of Tabarestan and Convergence with Islamic Civilization اسپهبدان طبرستان و همگرایی با تمدن اسلامی 526 546 10.61838/kman.jspsich.2.4.23 FA افشین زاهد دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، گروه تاریخ، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی ، شاهرود، ایران محمدنبی سلیم استادیار گروه تاریخ، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی ، شاهرود، ایران میرزامحمد حسنی استادیار گروه تاریخ، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران Journal Article 1402 09 30 <p>The history of Tabarestan or Mazandaran, a part of the lush and elongated expanse located between the Caspian Sea and the Alborz Mountains, has witnessed many transformations in connection with the history of Iran and Islam. Despite the Arab Muslim advance into the vast majority of Southwest Asia, due to its unique climatic conditions and distinct social characteristics, Tabarestan resisted the influence of the Islamic political system and the acceptance of the new culture and religion. One of the reasons for this resistance was the presence of independent ruling dynasties known as the Ispahbads, whose rulers outwardly accepted the sovereignty of the Arab caliphs to preserve their hereditary power, until the rise of the Alavids and Daylamites diminished their influence. This research, aiming to investigate the nature and process of political relations between the Ispahbad dynasties of Tabarestan and the Islamic Caliphate during the 7th to 10th centuries CE, employs a descriptive-analytical method to discuss the nature and reasons behind the interaction and confrontation between the local rulers of Tabarestan and the Umayyad and Abbasid caliphs, seeking to uncover the hidden aspects of local history in this period. The research findings indicate that the Ispahbads of Tabarestan, by implementing a dual and pragmatic policy, sought to safeguard the ancient structure of their political system and the homogeneous fabric of their subordinate society in Tabarestan from transformation, thereby contributing to the continuity of the existing status quo. However, with the arrival of new actors, most of them ceded the field to the emerging players in the political and power arena of medieval Iran.</p> <p>تاریخ تبرستان یا مازندران ، بخشی از گسترۀ سرسبز و درازپیکری که در مابین دریای کاسپی و جبال البرز قرار دارد، در پیوند با تاریخ ایران و اسلام، شاهد تحولات بسیاری بوده است. با وجود پیشروی اعراب مسلمان به بخش اعظم آسیای جنوب غربی، به دلیل موقعیت خاص اقلیمی و ویژگی متمایز اجتماعی، طبرستان در برابر نفوذ نظام سیاسی اسلام و پذیرش فرهنگ و دیانت جدید ایستادگی کرد. یکی از دلائل چنین مقاومتی، وجود دودمانهای حکومتگر مستقلی به نام اسپهبدان بود که فرمانروایان آن، برای بقای اقتدار موروثی خود، در ظاهر، حاکمیت خلیفگان عرب را پذیرا شدند تا زمانی که با ظهور علویان و دیالمه از نفوذشان کاسته شد.</p> <p>این پژوهش با هدف بررسی چگونگی و فرایند مناسبات سیاسی بین حکومتهای اسپهبدان طبرستان با خلافت اسلامی طی سده های اول تا چهارم هـ.ق ، بر آن است تا به شیوه تحقیقات توصیفی-تحلیلی ، چیستی و چرائی تعامل و تقابل بین حکام محلی تبرستان و خلفای اموی و عباسی را به بحث بگذارد و به شناخت زوایای پنهان تاریخ محلی این مقطع نائل گردد..</p> <p>نتیجه تحقیق نشان می دهد که اسپهبدان طبرستان با اعمال سیاستی دوگانه و مصلحت جویانه، برآن بودند تا ساختار دیرینه نظام سیاسی خود و بافت همگون جامعه تابع در طبرستان را از دگردیسی ایمن نگاه داشته و به تداوم وضعیت موجود در طبرستان کمک کنند. اما با ورود نیروهای کنشگر جدید، بخش عمده ای از آنها، عرصه را به بازیگران نوپای میدان سیاست و قدرت در ایران دوره میانه، وانهادند.</p> https://www.journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/270/169