مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 4 پیاپی 14 2025 04 22 The Impact of Elite Political Culture on the Decision-Making Process of the Nuclear Case During the Reformist (Khatami) and Justice-Oriented (Ahmadinejad) Presidencies تأثیر فرهنگ سیاسی نخبگان بر روند تصمیم‌گیری پرونده هسته‌ای دوره ریاست جمهوری اصلاحات (خاتمی) و عدالت گرایی (احمدی نژاد) 242 257 10.61838/kman.jspsich.4.1.15 FA احسان يوسفي دانشجوي دکتري مسائل ايران، گروه علوم سياسي- مسائل ايران، واحد علوم و تحقيقات، دانشگاه آزاد اسلامي، تهران، ايران محمد توحيدفام استاد گروه انديشه سياسي و مسائل ايران، واحد تهران مرکزي، تهران، ايران کيهان برزگر دانشيار گروه علوم سياسي و روابط بين الملل، واحد علوم و تحقيقات، دانشگاه آزاد اسلامي، تهران، ايران Journal Article 2024 06 16 <p>In the final days of the 14th century of the Iranian calendar, Iran’s nuclear case emerged as one of the most critical and contentious issues in the country's foreign policy, intricately linked with the lives of Iranian citizens and the very existence of the political system. Given this significance, the present article investigates the effects of the political culture of decision-making and policy-making elites on the development of the nuclear case. Since the direct executors of decisions and policies have continuously changed throughout the two decades following the emergence of this controversy—and considering the diversity of discursive characteristics among these elites, particularly in the executive branch and the Ministry of Foreign Affairs—it is necessary to analyze how elite political culture has influenced the trajectory of the nuclear dossier by examining the discourses and developments during the dual periods of reformism and neo-principlism. Within this framework, the main research question is: How has the political culture and discourse of political elites influenced the decision-making process in Iran’s nuclear case? To address this question, the core hypothesis posits that the differing political cultures of elites have led both to transformation and a form of continuity within the framework of a culture based on official Islamic doctrines in nuclear-related discourses. Furthermore, with the shift in foreign policy elites during each period, the tactics used to pursue Iran’s objectives in the nuclear file have also changed. Ultimately, the study’s findings indicate that the progression of the nuclear case has been directly governed by the deeply historical and entrenched political culture of Iranian elites, which has been fused with the overarching discourse of the Islamic Revolution and its hegemonic influence on foreign policy in the post-revolutionary era. This fusion has resulted in the attrition of Iran’s political, economic, and social capacity on both domestic and international levels, as the dominant discourse strategy appears to be one of maintaining the unresolved status quo, neither fully resolving the issue nor allowing it to collapse.</p> <p>پروندۀ هسته‌ای ایران در آخرین روزهای سدۀ چهاردهم خورشیدی به یکی از مهم‌ترین و جنجالی‌ترین مسائل سیاست خارجی ایران تبدیل شده و با تمامیت زندگی ایرانیان و موجودیت نظام پیوند یافته است. با عطف توجه به چنین اهمیتی، مقاله حاضر به بررسی تأثیرات فرهنگ سیاسی نخبگانِ تصمیم‌گیر و سیاست‌گذار در جریان پروندۀ هسته‌ای اختصاص دارد. از آنجا که مجریان مستقیم تصمیمات و سیاست‌ها در طول دو دهه پس از آغاز جنجال این پرونده همواره تغییر کرده‌اند و خصوصیات گفتمانی مختلفی نیز در بین این نخبگان، به‌خصوص در قوۀ مجریه و دستگاه وزارت خارجه، وجود داشته است، بنابراین ضروری است که تأثیرات فرهنگ سیاسی نخبگان بر روند پروندۀ هسته‌ای مستقیماً با تحلیل این گفتمان‌ها و تحولات پروندۀ مزبور در هر یک از مقاطع دو گانۀ اصلاح‌طلبی و نواصول‌گرایی بررسی شود. در این چارچوب، پرسش اصلی پژوهش این است که فرهنگ سیاسی و گفتمان‌های نخبگان سیاسی چگونه بر روند تصمیم‌گیری در پرونده هسته‌ای ایران مؤثر بوده است؟ برای پاسخ بدین پرسش، فرضیه اصلی این بوده است که فرهنگ سیاسی متفاوت نخبگان هم باعث تحول و هم به نوعی باعث ثبات در چارچوب فرهنگ مبتنی بر آموزه‌های رسمی اسلامی در گفتمان‌های هسته‌ای شده است و با تغییر نخبگان سیاست خارجی در هر دوره، تاکتیک‌های پیگیری اهداف ایران در پرونده هسته‌ای نیز تغییر کرده است. نهایتاً یافته‌های تحقیق نشان داده‌اند که روند پروندۀ هسته‌ای مستقیماً زیر سیطرۀ فرهنگ سیاسیِ عمیقاً تاریخی و ریشه‌دار نخبگان ایرانی قرار دارد که در طول سال‌های پس از انقلاب با گفتمان کلان انقلاب و هژمونی آن بر سیاست خارجی ترکیب شده است. چنین ترکیبی نهایتاً موجب اصطحلاک توان سیاسی و اقتصادی و اجتماعی ایران، در سطوح داخلی و خارجی شده است؛ زیرا به نظر می‌رسد که استراتژی اصلیِ متأثر از گفتمان اصلی حاکم بر تداوم وضعیتِ نه حل و نه حل نشدن و حفظ وضع موجود قرار دارد.</p> https://www.journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/269/417