مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران 3 پیاپی 10 2024 10 01 The Transformation of Islamic Historiography in the Era of the Caliphate تحول تاریخ نگاری اسلامی در عصر خلافت 373 390 10.61838/kman.jspsich.3.2.21 FA محمد امامزاده قاسمی دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، گروه تاریخ، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی ، شاهرود، ایران محمدنبی سلیم استادیار گروه تاریخ، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی ، شاهرود، ایران محبوبه اسماعیلی استادیار گروه تاریخ، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی ، شاهرود، ایران Journal Article 2024 07 18 <p>In the first two centuries of Islam, there was no singular and uniform historiographical tradition, and multiple schools emerged in the regions of Medina, Iraq, Syria, Yemen, and Iran. Gradually, the tension between the perspectives of court historians and other chroniclers, the vastness of Islamic culture, and the relative freedom of historians in employing the method of observation or narration led to the creation of works with different approaches. Nevertheless, Islamic historiography in the third and fourth centuries A.H. shifted towards a narrative-oriented discourse and made less use of analytical and critical perspectives. This article aims, using a comparative-critical method, to provide a brief analysis of the historiographical trends from the first to the fourth centuries A.H. and to compare the historiographical methods and perspectives of the Umayyads and Abbasids. According to the research findings, the Umayyads and Abbasids used history and historians as tools to legitimize their rule and, knowingly or unknowingly, contributed to the spread of certain historiographical distortions and deviations. Eventually, with the beginning of the translation movement and the cultural expansion and assimilation, conditions were created for the flourishing of historiography by historians from the subordinate regions, and the historical perspective of Muslim historians became more global and analytical. This culminated in a new generation of professional historians succeeding in producing distinguished works.</p> <p>در دو قرن اول اسلامی، سنت تاریخ‌نگارانة واحد و یکدستی وجود نداشت و مکاتب متعددی در حوزه مدینه، عراق، شام، یمن و ایران پدید آمد. به تدریج تضاد بین نگاه مورخان درباری با دیگر وقایع نگاران، گستردگی فرهنگ جهان اسلام، آزادی عمل نسبی مورخان در به کارگیری روش مشاهده یا روایت­گویی منجر به پیدایش آثاری با رویکردهای متفاوت گردید؛ با این حال، تاریخ­نگاری اسلامی در سده­های سوم و چهارم هـ.ق به سمت گفتمان نقل‌گرا رفت و از نگاه تحلیلی و انتقادی کمتری بهره جست. جستار حاضر می‌کوشد با روش تطبیقی ـ انتقادی ضمن تحلیلی گذرا بر جریان تاریخ‌نگاری از سدة اول تا چهارم هجری، روش تاریخ‌نگاری و تاریخ‌نگری امویان و عباسیان را با یکدیگر مقایسه نماید. براساس یافته­های پژوهش، بنی‌امیه و بنی‌عباس برای مشروعیت بخشیدن به حکومت خود از تاریخ و مورخان استفادة ابزاری نمودند و خواسته و ناخواسته به رواج پاره‌ای کژنویسی‌ها و انحرافات تاریخ نگارارنه کمک کردند. سرانجام با شروع نهضت ترجمه و تکثیر و جذب فرهنگی، زمینه رونق بخشی به علم تاریخ نگاری توسط مورخان بلاد تابعه فراهم شد و نگرش تاریخی مورخان مسلمان، جهان گرا و تحلیلی گردید. تا جایی که نسل جدیدی از مورخان حرفه‌ای به تدوین آثار فاخر موفق شدند.</p> https://www.journalspsich.com/index.php/journalspsich/article/download/255/162