بازخوانی مفهوم وصال در معماری فضاهای بینابینی مساجد (شیعی) ساخته شده در دوره صفوی شهر اصفهان

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه معماری، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/spsich.2024.391316.1104

چکیده

برخی از اصول در عالم هستی از ابد تا ازل بوده و هست؛ از آنجا که ثابت و غیر قابل تغییر هستند، باید برای پدیدار شدن آن‌ها کوشید. یکی از این اصول که جزئی از این عالم شمرده می‌شود، موضوع "بینابینی" است. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی مفهوم وصال در معماری فضاهای بینابینی مساجد (شیعی) ساخته شده در دوره صفوی شهر اصفهان با روش روش، کیفی – کمی (آمیخته) انجام شد. نتایج نشان داد که فضای بینابینی در این تحقیق جهت دست‌یابی به شناخت حقیقی‌اش، از دو منظر مورد توجه قرار گرفته است؛ یکی به مثابه کیفیت و وضعیت "در میان"، مشابه بودن در عوالمی چون "برزخ" و "خیال" و یا تجربه‌ی زمان‌های چون "سحر و غروب" که مقدمه‌ای برای مکان‌های بعدی و پایانی برای مکان‌های قبلی خود هستند، تجربه‌ای "ابهام‌انگیز" حد فاصل پیدا و پنهان، مرئی و نامرئی، شناخته و ناشناخته، که گویی قدری از خواص قبل و بعد را به همراه داشته و جایگاهی برای تبدیل به وضعیت‌های قبل و بعد خود به حساب می‌آیند. از منظر دیگر، آنچه عرفا در "سیر وسلوک" از آن به "تقرب" با انگیزه‌ی "وصال" یاد می‌کنند. نزد عرفا، "انسان مهجور"، ناقص است و کامل شدنش در گرو "وصال" است، همچنان‌که ابن عربی "انسان شدن را واصل شدن می‌داند" و تقرب را عین عبودیت. بنابراین انسان به صورت ذاتی، موجودی "در راه" است و شرط کمالش، "در راه بودگی" با هدف وصول به مقصود است؛ این راه مبدا، منزل، جهت و مقصدی دارد که می‌توان نمود آن را در معماری نیز بازخوانی کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reinterpreting the concept of joiner in the architecture of the interspaces of mosques (Shia) built in the Safavid period of Isfahan city

نویسندگان [English]

  • Pegah Shirazpour 1
  • Farah Habib 2
  • Nasim Ashrafi 3
1 PhD student in Architecture, Pardis Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Professor, Department of Architecture, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Architecture, Pardis Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Some principles have been and are in the universe from eternity; and since they are fixed and unchangeable, you should try to make them appear. One of these principles, which is considered part of this world, is the subject of "intermediateness". The current research was conducted with the aim of rereading the concept of connection in the architecture of the interspaces of (Shia) mosques built in the Safavid period of Isfahan city with a qualitative-quantitative (mixed) method. The results showed that in this research, in order to achieve true knowledge, the interspace has been considered from two perspectives; One as the quality and state of "in between", being similar in worlds such as "Purgatory" and "Imagination" or experiencing times such as "dawn and sunset" which are an introduction to the next places and an end to their previous places. An "ambiguous" experience of the boundary between visible and hidden, visible and invisible, known and unknown, as if it carries some of the properties of before and after and is considered a place to transform into its before and after situations. From another point of view, what the mystics in "Sir Vesluk" refer to as "approach" with the motive of "joiner ". According to the mystics, "abandoned man" is incomplete and his completion depends on "joiner". As Ibn Arabi "considers becoming a human being to be connected" and closeness is the same as servitude. Therefore, man is inherently a creature "on the way" and the condition of his perfection is "on the way of being" with the goal of reaching the goal; This road has an origin, a home, a direction and a destination, which can be read in architecture as well.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Joiner
  • interspaces
  • Shiite mosques
  • Safavid period
  • architecture