ارزش‌های اجتماعی در دورانِ قاجار: پژوهشی پدیدارشناسانه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه پژوهشی هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

2 استاد، گروه پژوهشی هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

10.22034/spsich.2024.393637.1108

چکیده

ارزش‌های اجتماعی در بافت زندگی اجتماعی افراد جامعه خلق می‌شوند و تداوم می‌یابند و به همین دلیل مطالعه‌ی آن‌ها به شناخت عمیق‌تر جامعه کمک می‌کند. بر این اساس، این پژوهش با هدف بررسی و شناخت ارزش‌های اجتماعی در دوران قاجار انجام شده است. با استفاده از روش کیفی و مبتنی بر رویکرد پدیدارشناسی، با 15 نفر از جامعه شناسان، تاریخ دانان و جامعه شناسان تاریخی مصاحبه ساخت نایافته انجام شد. مصاحبه شوندگان مبتنی بر نمونه گیری هدفمند و با استفاده از روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. یافته‌های گردآوری شده مبتنی بر روش کلایزی (1973)) و روش کدگذاری نظری گلیزر و اشتراوس (1967) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های این پژوهش در 2 مضمون «ارزش‌های اجتماعی پیشامدرن قاجار» با 10 مقوله «جوانمردی/فتوت و بخشندگی»، «اعتقاد به سرنوشت الهی»، «وارسته و آزاد بودن»، «جدای گزینی فضایی/اجتماعی/قومی/مذهبی»، «تجمل گرایی و توجه به ظواهر زندگی»، «پاکدامنی و عفاف در زنان»، «مهمان نوازی و رعایت ادب و احترام»، «خویشاوندی و کمک به دیگران»، «دین مداری و اجرای مناسک مذهبی» و «عدالت محوری و انصاف گری» و مضمون «ارزش‌های اجتماعی مدرن قاجار» با 6 مقوله «وطن دوستی»، «وارستگی و آزادی خواهی»، «پیشرفت فناوری، اقتصادی، اجتماعی و...»، «رشد اندیشه وری و روشنفکری»، «توجه به علم و علم آموزی» و «عدالت محوری و انصاف گری» از تجزیه و تحلیل یافته‌های حاصل از مصاحبه استخراج شده است. بررسی مجموعه‌ی ارزش‌های اجتماعی دوران قاجار گویای آن است که ما در این زمان با یک دوران گذار و تحول اساسی در بافت فرهنگی جامعه روبهرو هستیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Social Values in the Qajar Era: A Phenomenological Study

نویسندگان [English]

  • Pantea Baghdadi 1
  • Fatemeh Kateb 2
1 Doctoral student of Art Research, Alzahra University, Tehran, Iran
2 Professor, Art Research Department, Faculty of Arts, Al-Zahra University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Social values are created and perpetuated within the social life context of community members and therefore, studying them helps in gaining a deeper understanding of society. Accordingly, this research aims to explore and comprehend the social values during the Qajar era. Utilizing a qualitative methodology based on a phenomenological approach, structured interviews were conducted with 15 sociologists, historians, and historical sociologists. The interviewees were selected through purposive sampling and snowball sampling methods. The collected findings were analyzed using the Colaizzi (1973) method and the Glaser and Strauss (1967) theoretical coding technique. The findings of this study are organized into two themes: "Pre-modern Qajar Social Values" with ten categories including "Chivalry/Generosity," "Belief in Divine Destiny," "Nobility and Freedom," "Spatial/Social/Ethnic/Religious Segregation," "Luxury and Attention to Appearances," "Purity and Modesty in Women," "Hospitality and Observance of Decorum and Respect," "Kinship and Helping Others," "Religiosity and Performance of Religious Rituals," and "Justice-oriented and Fairness"; and "Modern Qajar Social Values" with six categories "Patriotism," "Nobility and Freedom-seeking," "Advancement in Technology, Economics, Social, etc.," "Growth in Thought and Enlightenment," "Emphasis on Science and Education," and "Justice-oriented and Fairness." The analysis of the data extracted from the interviews indicates that the Qajar era represents a period of transition and fundamental transformation in the cultural fabric of society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Value
  • Social Value
  • Qajar Values
  • Qajar