استراتژی تجارت استعماری هلند با ایران در دوره صفویه در خلیج فارس

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه تاریخ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استاد گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/spsich.2024.449913.1160

چکیده

هدف این پژوهش تحلیل استراتژی تجارت استعماری هلند با ایران در دوره صفویه در خلیج فارس است. در این نوشتار کوشش بر آن است تا استراتژی و نحوه تجارت بازرگانان هلندی و به ویژه کمپانی هند شرقی با تجار حوزه خلیج فارس و دولت صفویه مورد ارزیابی و مطالعه قرار گیرد و به این پرسش پاسخ داده شود که استراتژی هلندی‌ها در تجارت با دولت صفوی و تجار حوزه خلیج فارس چه بود و این استراتژی چه پیامدهایی برای کمپانی هند شرقی هلند و دولت صفویه به دنبال داشت؟ روش تحقیق در این مقاله روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات در آن، کتابخانه‌ای است. اگر اسپانیا و پرتغال را در قرون شانزدهم و هفدهم پیشگامان استعمار کلاسیک بدانیم، بی‌شک هلند با تأسیس کمپانی هند شرقی هلند پیشتاز استعمار تجاری سرزمین‌های شرقی است.کمپانی هند شرقی هلند با استفاده از ناوگان دریایی خود و با پیمودن عرصه دریاها به دنبال کالاهای پرسود به ویژه ادویه هند و ابریشم ایران و دیگر کالاهای مشرق زمین بود. در این میان حوزه خلیج فارس و دریای عمان که پیوستگی استراتژیک با دریای هند داشت از نظر سوداگران هلندی اهمیت سوق الجیشی داشت؛ لذا تجار و دریانوردان هلندی بیش‌ترین تمرکز خود را در تجارت بر روی این مناطق نهادند و با در پیش گرفتن استراتژی انحصار تجاری و حذف رقبا مجموعه متنوعی از تاکتیک‌ها را برای تجارت با بازرگانان و دولت صفوی و حکومت‌های محلی این مناطق به کار بستند. در همین راستا کمپانی هند شرقی با انعطاف پذیری و رویکری کاملا سوداگرانه و سودجویانه در قبال دولت ایران و تجار ایرانی طیفی از تاکتیک‌ها همچو قراردادهای ناعادلانه، تبانی، مبادله پایاپای، حمل کالا و مسافر و قاچاق سکه و کالا،... را به کار بست و با همین استراتژی توانست سهمی بیشتری از تجارت خلیج فارس را در مقایسه با دیگر رقبای استعمارگر مانند انگلستان به خود اختصاص دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dutch colonial trade strategy with Iran during the Safavid period in the Persian Gulf

نویسندگان [English]

  • Babak Ghods 1
  • Abbasgholi Ghafarifard 2
  • Ali Bigdeli 3
1 PHD student of History Department, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of History and Archaeology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Professor, Department of History and Archaeology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this research is to analyze the Dutch colonial trade strategy with Iran during the Safavid period in the Persian Gulf. In this article, an effort is made to evaluate and study the strategy and way of trading of Dutch merchants, especially the East India Company, with Persian Gulf traders and the Safavid government, and to answer the question that the strategy of the Dutch in trading with the Safavid government and What were the merchants of the Persian Gulf and what consequences did this strategy have for the Dutch East India Company and the Safavid government? The research method in this article is a descriptive-analytical research method and the method of collecting information in it is a library. If we consider Spain and Portugal as the pioneers of classical colonialism in the 16th and 17th centuries, the Netherlands undoubtedly pioneered the commercial colonization of the eastern lands with the establishment of the Dutch East India Company. It was special for Indian spices, Iranian silk and other oriental goods. Meanwhile, the Persian Gulf and the Sea of Oman, which had a strategic connection with the Indian Sea, were important to the Dutch businessmen. Therefore, Dutch merchants and sailors focused most of their business on these areas and by adopting the strategy of commercial monopoly and eliminating competitors, they used a variety of tactics to trade with the merchants and the Safavid government and the local governments of these areas. In this regard, the East India Company, with flexibility and a completely speculative and profit-seeking approach to the Iranian government and Iranian businessmen, uses a range of tactics such as unfair contracts, collusion, barter exchange, transportation of goods and passengers, and smuggling of coins and goods... Bast and with this strategy was able to take a larger share of the Persian Gulf trade compared to other colonial competitors such as England.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Persian Gulf
  • Safavid
  • Netherlands
  • East India Company
  • business strategy
دوره 3، شماره 1
اردیبهشت 1403
  • تاریخ دریافت: 06 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری: 03 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 04 اردیبهشت 1403
  • تاریخ انتشار: 01 اردیبهشت 1403