بازتاب مناسبات رضاخان با قانون اساسیِ مشروطیت در آثار مورخان رسمی دوره پهلوی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.22034/spsich.2024.445317.1141

چکیده

هدف نهضت مشروطه ایجاد تحول بنیادین در نظام سیاسی ایران و تغییر حکومت استبدادی به حکومت مبتنی بر قانون بود؛ اما رضاخان با کودتای 1299، انقراض سلسله‌ی قاجار برخلاف قانون اساسی، تبدیل سلطنت نمادین مشروطه به دیکتاتوری مدرن و احیای استبداد از همان ابتدا، اساس این سلسله را بر بحران مشروعیت استوار ساخت. پرسش مقاله حاضر این است که دستگاه‌های تبلیغاتی (به‌ویژه مورخین رسمی) حکومت پهلوی برای مشروعیت‌بخشی به اقدامات سه‌گانه‌ی رضاخان در زیر پا گذاشتن مشروطه، چه راهکاری در پیش گرفتند؟ یافته‌های این مقاله بر پایه‌ی روش عقلانیت انتقادی نشان می‌دهد که مورخان رسمی برای توجیه اقدامات رضاشاه که برخلاف قانون اساسی صورت گرفته بود، بدون توجه به منطق تحولات تاریخی و درک مناسبات تمدنی، سعی در ناکام نشان دادن انقلاب مشروطه داشتند. آن‌ها از طریق سیاه نمایی از دوره‌ی قاجاریه و ناکام نشان دادن انقلاب مشروطه، روایتی تولید کردند که تصویری منجیانه از رضاشاه به نمایش گذاشته و به اقدامات او مشروعیت می‌بخشید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reflection of Reza Khan's Relations with the constitutional constitution in the works of Official Historians of the Pahlavi Period

نویسندگان [English]

  • fateme hakaminia 1
  • Ghobad Mansourbakht 2
1 PhD student of Iranian Islamic History, Research Sciences Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of History, shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The objective of the Constitutional Movement was to fundamentally transform the political system of Iran and to shift from an autocratic government to one based on law. However, with Reza Khan's coup in 1920 (Gregorian Calendar), the overthrow of the Qajar dynasty contrary to the constitutional law, the transformation of constitutional monarchy into modern dictatorship, and the revival of autocracy from the outset, he established the foundation of this dynasty on a legitimacy crisis. The question of this article is what strategies did the propaganda apparatus (especially the official historians) of the Pahlavi government adopt to legitimize Reza Khan's tripartite actions in undermining the constitution? Based on the method of critical rationality, the findings of this article indicate that the official historians, in justifying Reza Shah's actions which were contrary to the constitutional law, without considering the logic of historical developments and understanding civilizational relations, attempted to portray the Constitutional Revolution as a failure. Through the vilification of the Qajar period and depicting the Constitutional Revolution as unsuccessful, they produced a narrative that presented a salvific image of Reza Shah and legitimized his actions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Official historiography
  • Constitutional law
  • Constitutional Revolution
  • Legitimacy
  • Reza Shah