لزوم بازآفرینی افسانه‌های کهن ایرانی برای کودکان

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد ادبیات کودک و نوجوان دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.22034/spsich.2022.157184

چکیده

افسانه‌ها از دیرباز به همراه بشر بوده‌اند. برای طول عمر این گونة داستانی دلائل متعددی بیان شده است از جمله نیاز انسان‌ها به نقل و شنیدن روایت؛ یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این قالب کهن داستانی، که باعث مانایی و پویایی آن شده است، انتقال سینه به سینه است که باعث می‌شود هرکس از هر منطقة جغرافیایی و از هر دورة زمانی، داستان را به نحوی روایت کند. درواقع افسانه‌ها همراه با زمانة راوی و مخاطب خود تغییر و خود را با آن سازگار می‌کنند. بسیاری از افسانه‌ها از سوی نویسندگان امروزی بازنویسی یا بازآفرینی می‌شوند و به عنوان داستان کودک به مخاطب عرضه می‌شوند؛ درحالی‌که دربارة عرضة قصه‌ها به کودکان با سؤالی مهمی مواجهیم: آیا آموزه‌های قصه‌ها برای کودک مناسب است؟ به همین دلیل یکی از معروف‌ترین افسانه‌های ایرانی (قصة خاله سوسکه) که بارها چاپ شده است، انتخاب و آموزه‌های آن را با ویژگی‌های دریافتی گروه سنی مخاطب (4 تا 7 سال) بررسی کردیم و به این نتیجه رسیدیم که بیشتر آموزه‌های این افسانه برای کودک امروزی مناسب نیست؛ مگر اینکه همچون روند طبیعی تطور افسانه‌ها (تغییر همزمان با جامعه) بازآفرینی و مناسب‌سازی شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The necessity of recreating ancient Iranian fictions for children

نویسندگان [English]

  • maryam jalali 1
  • zahra akhlaghi 2
1 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 M.A in Children's and Adolescent Literature, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Fictions have been with mankind for a long time. Several reasons have been stated for the longevity of this type of story, including the need of humans to narrate and listen to the narrative; One of the most important features of this ancient story format - which has caused its vitality and dynamism - is the transmission from breast to breast, which makes anyone from any geographical region and from any time period, narrate the story in a way. In fact, fictions change and adapt to the times of the narrator and the audience. Many fairy tales are rewritten or recreated by today's authors and presented to the audience as children's stories, while we are faced with an important question regarding the presentation of stories to children: are the teachings of stories suitable for children? Many fairy tales are rewritten or recreated by today's authors and presented to the audience as children's stories, while we are faced with an important question regarding the presentation of stories to children: are the teachings of stories suitable for children.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fiction
  • Aunt Susuke
  • teachings
  • re-creation
  • آرمند، محمد (1398)، «هدف‌های تعلیم و تربیت»، دانشنامة فلسفة تعلیم و تربیت، شماره 4، دوره 1، صص 1 – 6
  • اسماعیلی، محسن (1389)، «حقوق کودک در برابر رسانه‌ها»، فصلنامة خانواده پژوهی، شماره 21، سال ششم، بهار، صص 115 - 129
  • ایمانی، محسن (1367)، «تربیت اجتماعی»، تربیت، شماره 8، سال سوم، اردیبهشت، صص 40 - 43
  • برک، لورا (1390)، روانشناسی رشد (جلد اول) به ترجمة یحیی سیدمحمدی. تهران: ارسباران
  • بیات، حسین (1389)، «محوریت قهرمانان زن در قصه‌های عامیانه»، فصلنامة علمی پژوهشی نقد ادبی، شماره 11و 12، سال سوم، پاییز و زمستان، صص 87 - 115
  • پوربختیار، مژگان؛ غیبی، مژده (1395)، «بررسی کهن‌الگوهای مکتب یونگ در افسانة ملک جمشید و چهل گیسو»، نخستین همایش ارتباطات، زبان و ادبیات فارسی و مطالعات زبان شناختی، صص 1 - 15
  • پورگیو، فریده؛ ذکاوت، مسیح (1389)، «بررسی نقش‌های جنسیتی در خاله سوسکه»، مجلة علمی پژوهشی مطالعات ادبیات کودک، شماره 2، سال اول، پاییز و زمستان، صص 27 - 43
  • ترابی پاریزی، مهرنوش (1395)، پایان نامه «روایت شناسی افسانه‌های کودکان با تکیه بر افسانه‌های خاله سوسکه بز زنگوله پا و کک به تنور»، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان، زبان و ادبیات فارسی
  • جعفری (قنواتی)، محمد (1384)، «افسانه مهم‌ترین گونة ادبی شفاهی»، کتاب ماه کودک و نوجوان، شهریور، صص 88 - 95
  • جعفری (قنواتی)، محمد (1384)، «ویژگی‌های ادبیات شفاهی»، کتاب ماه کودک و نوجوان، تیر، صص 77 - 80
  • حاجی پور، رضا (1399)، «نظریة تربیتی»، دانشنامة فلسفة تعلیم و تربیت، شماره 1، دوره 2، صص 1 - 9
  • خرمی، علی‌مراد (1392)، «مخاطب‌شناسی افسانه‌ها؛ کودکان یا بزرگسالان»، فرهنگ مردم ایران، شماره 33، تابستان، صص 9 - 32
  • رنجبر، مریم السادات (1397)، «برگنبد کبود افسانه‌ها؛ تأثیر قصه‌ها و لالایی‌ها در آموزش و افزایش آگاهی کودکان»، چهارمین کنفرانس بین المللی علوم انسانی و آموزش و پرورش با محوریت توسعه پایدار، صص 1 - 7
  • سفلایی، احمد؛ کریمی صارمی، محمدرضا (1395)، آموزه‌های خیال. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
  • فیدیبو، صبحی مهتدی، فضل‌الله (1388)، قصه‌های صبحی به روایت فضل‌الله مهتدی (صبحی). تهران: معین
  • منصور، محمد؛ پریرخ، دادستان (1394)، روانشناسی ژنتیک 2. تهران: رشد
  • منصور، محمود (1378)، روانشناسی ژنتیک. تهران: سمت
  • ناصرزاده، هانا (1383)، «خاله سوسکه که بود و چه کرد»، پژوهشنامة ادبیات کودک و نوجوان، شماره 37، صص 82 - 85
  • نبی، میثم (1392)، «طراحی الگوهای برنامه‌سازی روایت‌محور در رادیو کودک»، دانشگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، تهیه‌کنندگی رادیو
  • وارسته‌فر، افسانه (1387)، «آیا افسانه‌ها مخاطب افسانه‌های شاه و پریان هستند؟»، پژوهشنامة فرهنگ و ادب، شماره 7، پاییز و زمستان، صص 41 – 47
  • Dallacqua, K. (2018). "Wondering About Rapunzel: Reading and esponding to Feminist Fairy Tales with Seventh Graders", Children’s Literature in Education, March, 1-17.
  • Lisa Rowe, F. (2015). "Nearly Everybody Gets Twitterpated’’: The Disney Version of Mothering", Children’s Literature in Education, 46, 127-144.
  • Parsons, L. T. (2004). "Ella Evolving: Cinderella Stories and the Construction of Appropriate Behavior", Children’s Literature in Education, Vol. 35, 135-154.
  • Somers, J. (1995). "Stories in Cyberspace", Children’s Literature in Education, vol. 26, 197-209.