تحولات ساختاری – کارکردی اجتماعی و فرهنگی سکونتگاه‌های روستائی و ارتباط آن با توسعۀ روستائی (مطالعۀ موردی : روستاهای شهرستان خانمیرزا، استان چهارمحال و بختیاری)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه جغرافیا و گردشگری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، ایران

10.22034/spsich.2022.156337

چکیده

توسعۀ روستایی در ایران، علیرغم ضرورت‌های فراوان و الزامات انکار ناپذیر، به دلایل گوناگون نتوانسته است، آنگونه که شایسته است، به اهداف خود دست یابد. از جمله مهم‌ترین این دلایل، می‌توان به کمبود سرمایه و نیروی انسانی متخصص، محدودیت زمین و منابع آب و خاک و تکنولوژی، پایین‌بودن سطح بهره‌وری عوامل تولید، ناصحیح بودن برخی سیاست‌ها و ناکافی بودن فعالیت‌های دولتی، سطح پایین مشارکت مردم و ... اشاره کرد. افزایش مهاجرت‌های روستا به شهر به دلیل تحولات نهادی، ساختاری، اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیکی، تحولات ساختاری-کارکردی در ابعاد مختلف در سکونتگاه‌های روستایی کشور به وقوع پیوسته است که همزمانی این تحولات با توفیق نیافتن راهبردهای توسعۀ روستایی در ایران، سیمای جدیدی از توسعۀ روستایی را پدیدار نموده است. ازاینرو این پژوهش به بررسی ارتباط تحولات یادشده با توسعۀ روستایی در محدودۀ شهرستان خانمیرزا از توابع استان چهارمحال و بختیاری پس از پیروزی انقلاب اسلامی و مقایسه آن با دهۀ 1350 می‌پردازد. براساس یافته‌های حاصل از مطالعات میدانی توصیفی و داده‌های حاصل از پرسش‌نامه‌های خانوار و مدیریت روستا، به محاسبۀ همبستگی میان مهم‌ترین متغیرهای موجود در شاخص‌های تحولات ساختاری _ کارکردی توسعۀ روستایی دست یافته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural-functional, social and cultural developments of rural settlements and its relationship with rural development (case study: villages of Khan Mirza, Chaharmahal and Bakhtiari provinces)

نویسنده [English]

  • mohsen seidali
Associate Professor, Department of Geography and Tourism, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, Kashan University, Iran
چکیده [English]

Rural development in Iran, despite the many necessities and undeniable requirements, has not been able to achieve its goals as it deserves due to various reasons. Among the most important of these reasons, we can mention: Lack of capital and specialized manpower, limited land and water and soil resources and technology, low level of productivity of production factors, incorrectness of some policies and inadequacy of government activities, low level of people's participation, etc. The increase in rural-to-urban migrations has occurred due to institutional, structural, economic, social and technological changes, structural-functional changes in different dimensions in the country's rural settlements. The coincidence of these developments with the failure to find rural development strategies in Iran has created a new aspect of rural development. Therefore, this research examines the relationship between the aforementioned developments and rural development in the Khanmirza city of Chaharmahal and Bakhtiari provinces after the victory of the Islamic Revolution and comparing it with the 1970s. Based on the findings from the descriptive field studies and the data from the household and village management questionnaires, it has been achieved to calculate the correlation between the most important variables in the indicators of structural-functional changes in rural development.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Functional-structural changes
  • rural development
  • social and cultural changes
  • Khan Mirza city
  • اینگهارت، رونالد (1395)، تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی، ترجمه مریم وتر، چاپ سوم، انتشارات کویر
  • بنیاد مسکن انقلاب اسلامی (1392)، گزارش وضعیت اجرای طرحهای روستائی شهرستان لردگان در سال 1392، منتشرنشده
  • حبیبی، محمد (1379)، خصایص مدیران فرهنگی، انتشارات تبیان، چاپ اول، تهران
  • حلبیان، امیر (1373)، تحلیل ویژگیهای هیدرومورفولوژیک حوضه آبریزرودخانه لردگان (به منظور استفاده بهینه)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت‌مدرس
  • رستمی، کاظم (13829)، نقش مشارکتهای مردمی در توسعه روستایی با تأکید بر مشارکت سنتی و جدید (مطالعه موردی: بخش فلارد شهرستان لردگان)، پایان‌نامۀ کارشناسی اشد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
  • روح‌الامینی، محمود (1368)، زمینه فرهنگشناسی، تهران، انتشارات عطار
  • ‌روشه، گی (1400)، تغییرات اجتماعی، ترجمه: منصور وثوقی، نشر نی، چاپ 29، تهران
  • ریتزر، جورج (1376)، نظریههای جامعهشناسی، انتشارات سمت، چاپ 5، تهران
  • سعیدی، عباس (1387)، توسعه پایدار و ناپایداری توسعه روستایی، مجله مسکن و انقلاب، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، شماره 87، تابستان
  • سعیدی، عباس (1390). پویش ساختاری-کارکردی، رویکردی نظام وار در مطالعات مکانی-فضایی، در فصلنامه علمی -پژوهشی جغرافیایی ایران، دوره جدید، شماره 29، صص 16-7، تابستان.
  • سعیدی، عباس (1391). «پویش ساختاری-کارکردی، رویکردی بی بدیل در برنامه ریزی فضایی»، در فصلنامه اقتصاد فضا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی، شماره اول، صص 15-1، تابستان، تهران
  • صالحی امیری، سید رضا و سعید محمدی (1389)، ارتباطات فرهنگی، تهران، انتشارات ققنوس
  • صیدالی، محسن (1387) توانمندیهای گردشگری شهرستان لردگان با تأکید بر روستای آتشگاه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
  • ضیاء توانا، محمد حسن (1369)، «نگاهی کوتاه به روستا و مکانیزم تحول آن در ایران»، نشریه رشد آموزش جغرافیا، زمستان، شماره 24، سال ششم، انتشارات سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش، زمستان، تهران
  • غفاری، غلامرضا و عادل ابراهیمی لویه (1390)، جامعه‌شناسی تغییرات اجتماعی، انتشارات لویه و آگرا، چاپ هفتم، تهران
  • مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری سال‌های 1365 تا 1395
  • مصطفائی، محسن و فردین مصطفایی (1391)، «بررسی تغییرات فرهنگی-اجتماعی در مناطق روستایی ایران»، مجموعه مقالات همایش ملی توسعه روستایی، رشت
  • مومنی، مصطفی (1365)، «جایگاه وقف و وقفنامه در ساختارشناسی فرهنگی، اجتماعی و کالبدی شهرها و روستاهای ایران»؛ مورد تفت، مجموعه مقالات سمینار جغرافیا، شماره 3، مشهد 1365، صص 99-35
  • مومنی، مصطفی (1377)، پایگاه علم جغرافیا درایران، ج 1، انتشارات فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران،، چاپ اول، تهران
  • -Derek Gregory, Ron Johnston, Geraldine Pratt, Michael Watts And Sarah Whatmore (2009): The Dictionary Of Human Geography, 5th Edition, Set In 9/10 Pt Plantain By Spi Publisher Services, Pondicherry, India Printed In Singapore
  • -Marsden, T.K and Sonnino, R (2008). Rural development and the regionalstate: denying multifunctional agriculture in the UK. Journal of Rural Studies, 24(4), pp: 24-431
  • -Patrick Caron(2008), How can rural territories contribute, at both local and global level, to the achievement of the Sustainable Development Goals? This is the question raised by the CIRAD and AFD publication “Living Territories Can Change the World”, iD4D SITE, Sustainable Development News, 21 February 2017, updated on 17 June 2021.