نقش فضای مجازی در کنشگری سیاسی و مشارکت انتخاباتی جوانان دهه 1370: تحلیلی بر تغییر الگوهای مشارکت سیاسی و اجتماعی - گل افشان نیا, شاهین; خسروی, محمدعلی; مرتضویان , سید علی; بخشایشی اردستانی, احمد (مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران)
هدف این مطالعه بررسی نقش فضای مجازی در کنشگری سیاسی و مشارکت انتخاباتی جوانان ایرانی متولد دهه ۱۳۷۰ و تحلیل تغییرات در الگوهای مشارکت سیاسی و اجتماعی تحت تأثیر شبکه‌های اجتماعی است. این پژوهش از رویکرد کیفی استفاده کرده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شده‌اند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شده و ۲۴ نفر از جوانان متولد دهه ۱۳۷۰ ساکن تهران به‌عنوان مشارکت‌کنندگان انتخاب شدند. مصاحبه‌ها بر تجارب آن‌ها در زمینه کنشگری سیاسی و مشارکت در انتخابات از طریق فضای مجازی متمرکز بود. پس از ۲۴ مصاحبه، به اشباع نظری دست یافتیم. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار NVivo استفاده شده و از کدگذاری باز، محوری و انتخابی برای شناسایی تم‌ها و الگوهای نوظهور بهره گرفته شد. یافته‌ها نشان داد که رسانه‌های اجتماعی به‌طور چشمگیری مشارکت سیاسی جوانان ایرانی را تغییر داده‌اند. مشارکت‌کنندگان گزارش کردند که پلتفرم‌های آنلاین دسترسی به اطلاعات سیاسی، تسهیل بحث‌های سیاسی و فعال‌سازی دیجیتال از طریق کمپین‌ها، طومارها و هشتگ‌ها را افزایش داده است. با این حال، آن‌ها همچنین به چالش‌هایی مانند محدودیت‌های دولت، سانسور، اطلاعات نادرست و تعصبات الگوریتمی که بر گفتمان سیاسی تأثیر می‌گذارند، اشاره کردند. در حالی که بسیاری از جوانان در فعالیت‌های مجازی مشارکت دارند، برخی نسبت به اثرگذاری واقعی این مشارکت‌ها ابراز تردید کرده و بر فاصله میان گفتمان آنلاین و سیاست‌گذاری‌های واقعی تأکید داشتند. علاوه بر این، برخی از مشارکت‌کنندگان تغییر از شکل‌های سنتی مشارکت سیاسی مانند اعتراضات خیابانی به مشارکت دیجیتال را مورد توجه قرار دادند. این مطالعه تأیید می‌کند که رسانه‌های اجتماعی نقش حیاتی در شکل‌دهی به کنشگری سیاسی و مشارکت انتخاباتی جوانان ایرانی دارند. در حالی که این فضا فرصت‌هایی برای بسیج و مشارکت فراهم می‌آورد، چالش‌هایی مانند اطلاعات نادرست، سانسور و نظارت مانع از پتانسیل کامل آن می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهند که برای تحقیقات بیشتر در خصوص اثرات بلندمدت مشارکت سیاسی دیجیتال و توسعه برنامه‌های آموزشی به‌منظور ارتقای سواد رسانه‌ای انتقادی در میان کاربران جوان، نیاز است.