نقش مغان در تبادل علمی با تمدن‌های یونانی و بابلی در حوزه‌های فلسفه، نجوم و طب - کشاورزی حمیده; جعفری دهقی محمود (مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران)
ایران باستان از جهت امکان بازفهمی و بازسازی ارتباط میان علم و دین به عنوان یکی از چالشبرانگیزترین مسائل دوران مدرن، از اهمیت و کارایی بهسزایی برخوردار است. علت این اهمیت، حضور گروهی روحانی به نام مغان، در ایران باستان و به ویژه در دورههای ماد و هخامنشی بود که به دلیل زمینههای تاریخی و اجتماعی، به طور همزمان انحصار دینی و علمی را در اختیار داشتند و روایتهای آنان از پدیدهها، امکان تفوق بر دیگران را پیدا میکرد. آنان از همان ابتدا به دلیل وضعیت و جایگاه والای اجتماعی خود به عنوان نمایندگان دینی، در حوزه اجتماعی نیز توانستند، جایگاهی مناسب برای خود به وجود آورند و انحصار برخی از پدیدههای روحانی و دنیوی را به طور توامان کسب کنند. یکی از این پدیدهها، حوزه علم بود که به دلیل ماهیت فرازمینی آن در دوران باستان، به طور طبیعی در انحصار مغان قرار گرفت از این رو پژوهش حاضر با استفاده از «روش کیفی و مطالعات اسنادی» به دنبال پاسخ به این پرسش است که «مغان در ساختار علمی ایران باستان (ماد و هخامنشی) چه جایگاهی داشتند؟». یافتههای پژوهش نشان میدهد مغها به عنوان یکی از گروههای متنفذ ایران باستان، توانستند به شکلی توامان، انحصار دینی و علمی را در اختیار بگیرند و در تعامل علمی با سایر ملل، تاثیر و تاثر پذیرند.